2.+Kunst+som+nasjonsbyggar.+Sunniva+G+Eirik+G+Robin+Thomas

=**KUNST SOM NASJONABYGGAR** =

I perioden mellom 1800-1870 begynte nasjonsbygginga i Noreg, det blei då viktig å finne det typisk norske. Ein av dei første tinga som skjedde var at Noreg gjekk ut av unionen med Danmark i 1814. Noreg danna eige norsk skriftsspråk, fekk eit norsk flagg og bygging av bygningar som det norske slottet vart det svært mykje fokusert på. Alt dette førte til at det norske folk fekk ein nasjonsfølelse, og var stolte av å vere norske. På kvar festframsyning i Christiania Theater markerte dei eit høgdepunkt i den nasjonalromantiske begeistringa. Det var vist nasjonalromantisk kunst på kvar framsyning og klimaks var nådd då målarstykket til Tidemand og Gude, Brudeferden i Hardanger vart måla på heile sceneveggen av Gude sjølv og med dei mest kjende personane i byen i båten. Andreas Munch hadde dikta song til biletet, og songen byrjar slik: ”Der ånder en tindrende sommerluft/varmt over Hardangerfjords vanne…” Halfdan Kierulf hadde komponert melodien og i tillegg var det danseoppvisning, av den spektakulære sorten. På festframsyningane var det også første gongen det ikkje berre var hallingdansen som vart vist i hovudstaden, men også andre bygdedansar. Folk syns dette var fantastisk å sjå på, spesielt kleda til dei som opptredde og det tok ikkje lang tid før byfolk begynte å skaffe seg bunadar også. Då folkevisene som hadde vandra ei stund i bygdene vart henta fram og vist til folk i byane, var ikkje samfunnseliten og byborgarskapet i tvil om at Noreg hadde sin eigen nasjonale kultur som viste ein norsk eigenart – ei norsk folkesjel. Folkevisene kombinerte alt mogleg frå det norske som for eksempel song, musikk, dans og festdrakter.

 **Brudeferden i Hardanger** For meir informasjon om bilete "Brudeferd i Hardanger" trykk //her// Du kan også lese om målarane Adolph Tidemand og Hans Gude

Lyrikk og musikk som nasjonsbyggjar
Det vart skrive mykje dikt på 1800-talet som heidra og framheva folket, kulturen og naturen i Noreg. Lyrikken hadde ei stor rolle i nasjonsbyggjinga før og etter 1814. Før Noreg vart sjølvstendig skreiv mellom anna Johan Nordahl Bruun «Norges Skaal». Dette var den fyrste uoffisielle nasjonalsongen i Noreg. Her glorifiserar han det norske folket og naturen i Noreg, samt at han hinta til at Noreg burde bryte seg fri frå unionen med Danmark. Han meinte vi var meir enn gode nok til å klare oss sjølv.

Ivar Aasen skreiv sjølv dikt på det språket han hadde vore med å samle inn for å vise kor godt det nye språket fungerte i lyrikk. Her har vi til dømes den kjende visa «Nordmannen» som dei fleste har høyrt. Også dette diktet er prega av ros av Noreg. Aasmund olavsson Vinje og Arne Garborg var og kjende diktarar som skreiv på landsmålet og hylla noreg.

//Ole Bull// hadde stor betyding i nasjonsbyggjinga. Han gravde ned i og tok inspirasjon frå den norske folkemusikken og var ein enorm pådrivar og inspirasjonskjelde for norsk kunst- og kulturliv i nasjonsbyggingsåra. Han arbeidde aktivt for det norske kunst- og kulturlivet og hadde store visjonar om kva vi kunne få til. Han ynskte mellom anna ein norsk opera.

I 1859 skreiv Bjørnstjerne Bjørnson «Ja vi elsker dette landet». Rikard Nordraak laga melodi til den nokre år seinare. Ved 50-årsjubileet for grunnlova vart songen for fyrste gong sunge offentleg. Songen vart umåteleg populær og tok over plassen som Noreg sin nasjonalsong frå "Sønner av Norge", av Henrik Anker Bjerregaard og Christian Blom, som tidlegare hadde vore den mest kjende nasjonalsongen.

media type="youtube" key="LUtiIMZIVOU" width="425" height="350"
 * "Ja, vi elsker dette landet" av //Bjørnstjerne Bjørnson// og //Rikard Nordraak//**

**Arkitektur**
Arkitekturen hadde også mykje å seie for den norske nasjonsbygginga på 1800-talet. Store flotte bygninger i nyklassisistisk stil dominerte tidleg på 1800-talet. Hovedbygningen på Ulefoss gård er eit godt eksempel på dette. Etter unionsoppløysinga i 1814, startet en utstrakt offentlig byggevirksomhet i Noreg. Planlegginga og bygginga av //Slottet// vart ei sentral oppgåve her. Slottet ble bygget av H. D. F. Lindstow og er eit av dei flottaste byggverka i landet. Også store viktige bygg som //Børsen//, bygninga for den norske bank og //Universitetet// i Oslo, begge teikna av Chr. H. Grosch, fekk mykje fokus i denne perioden.

Senere ble det en overgang frå nyklassismen til historismen. Den nye stilen fokuserte mer på å etterlikne eldre stiluttrykk som gotisk, renessanse, barokk og rokokko. Dette ble grunnlaget for flere viktige bygg som //Gaustad sykehus//, //Botsfengselet// i Oslo og //Nasjonalgalleriet//. Informasjon om H. D. F. Lindstow finnes //her//
 * Bygginga av det kongelige norske slottet var ei sentral oppgåve etter 1814.**

//Universitet i Oslo// er eit av dei viktigaste byggverka teikna av //Chr. H. Grosch//

Det er lett å sjå likheitar mellom Slottet og Universitet på bileta over. Det er fordi begge er bygget i nyklassisstisk stil som dominerte på denne tida.

[] Bilete frå o-væring med tillatelse frå dei som eig sida. (photo archive of norwegian art) @http://www.o-vaering.no/filer/vaering.no/images//TidA320.jpg Dahl B.H., Engelstad A., Engelstad I. Halvosen E.B., Jemterud I., Torp A. & Zandjani C. (2007) //Grip Teksten//, Aschehoug & Co. [] [] [|http://nn.wikipedia.org/wiki/Nordmannen] [|http://no.wikipedia.org/wiki/Ole_Bull] []
 * //Kjelder://**